Posted in Uncategorized

11.10.2021

Բառի կազմությունը

77. Բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր մեկական  բառով:

Օրինակ՝

սրտի ձև ունեցող — սրտաձև:

Մոր քույրը — մորաքույր

դարպասը պահող — դարպասապահ

ժամանակը ցույց տվող-ժամացույց

ջրի աման-ջրամանհ

գաղտնիք պահող-գաղտնապա

նավ վարող-նավավար

ծաղկի թերթիկ-ծաղկաթերթ

արագ վազող-արագավազող

ամենից մեծ-ամենամեծ

պոչ չունեցող-պոչատ

անուշ համ ունեցող-անուշահամ

քարով շինված-քարաշեն

կին բժիշկ-բժշկուհի

բալի ծառ-բալենի

78. Բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր մեկական բառով:

 Օրինակ՝

բարձր հասակ ունեցող — բարձրահասակ:

Բարի սիրտ ունեցող-բարե սիրտ

խիղճ չունեցող-անխիղճ

բարձր ձայնով-բարձրաձայն

միշտ ժպտուն-ժպտացող

գանձը պահելու տեղ-գանձարան

կապույտ աչքերով-կապույտաչյա

արքայի որդի-արքայազն

հույների երկիր-հունաստան

փոքր էշ-քուռակ

ծաղիկներով զարդարված-ծակղազարդ

քաղաքում ապրող-քաղաքացի

հայերի երկիր-հայաստան

79. Բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր մեկական բառով:

Ավետիս (բարի լուր) բերող -ավետաբեր, արագ ընթացող-արագընթացող, բաժակը ձեռքին արտասանվող ճառ-բաժակաժառ, վեպ գրող-վիպագիր, բառարան գրող-բառառանագիր, արտասահմանում ապրող մարդ-օտարերկրացի, բույսերի մասին գիտություն-բուսաբանություն:

80.Եթե հնարավոր է՝ ցո՛ւյց տուր բառը կազմող մասերը:

Օրինակ՝

գրասեղան — գր (գիր) + ա + սեղան:

Պահարան — պահ + արան:

Դուռ — չի բաժանվում:

Հակ+ա+նիշ, բանջար+անոց,

Բառի կազմությունը

77. Բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր մեկական  բառով:

Օրինակ՝

սրտի ձև ունեցող — սրտաձև:

Մոր քույրը, դարպասը պահող, ժամանակը ցույց տվող, ջրի աման, գաղտնիք պահող, նավ վարող, ծաղկի թերթիկ, արագ վազող, ամենից մեծ, պոչ չունեցող, անուշ համ ունեցող, քարով շինված, կին բժիշկ, բալի ծառ:

78. Բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր մեկական բառով:

 Օրինակ՝

բարձր հասակ ունեցող — բարձրահասակ:

Բարի սիրտ ունեցող, խիղճ չունեցող, բարձր ձայնով, միշտ ժպտուն, գանձը պահելու տեղ, կապույտ աչքերով, արքայի որդի, հույների երկիր, փոքր էշ, ծաղիկներով զարդարված, քաղաքում ապրող, հայերի երկիր:

79. Բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր մեկական բառով:

Ավետիս (բարի լուր) բերող, արագ ընթացող, բաժակը ձեռքին արտասանվող ճառ, վեպ գրող, բառարան գրող, արտասահմանում ապրող մարդ, բույսերի մասին գիտություն:

80.Եթե հնարավոր է՝ ցո՛ւյց տուր բառը կազմող մասերը:

Օրինակ՝

գրասեղան — գր (գիր) + ա + սեղան:

Պահարան — պահ + արան:

Դուռ — չի բաժանվում:

Հականիշ, բանջարանոց, աշակերտ, աշակերտական, տարրական, զլխավոր, կարմիր, դաշտամուկ, հյուր, հարստություն, կերառատ, վտանգ:

81. Ուշադրություն դարձրո՛ւ Ա ե Բ խմբերի բառերի կազմությանը. փորձի´ր բացատել տարբերությունը:

Ա. Մարդ, տեր, սիրտ, կապույտ, արքա, ծաղիկ, կատու, բարի:

 Բ. Մարդասեր, Տիրամայր, սրտատրոփ, կապտավուն, արքայական, ծաղկել, կատվազգի, բարերար:

Բառի կազմությունը

77. Բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր մեկական  բառով:

Օրինակ՝

սրտի ձև ունեցող — սրտաձև:

Մոր քույրը, դարպասը պահող, ժամանակը ցույց տվող, ջրի աման, գաղտնիք պահող, նավ վարող, ծաղկի թերթիկ, արագ վազող, ամենից մեծ, պոչ չունեցող, անուշ համ ունեցող, քարով շինված, կին բժիշկ, բալի ծառ:

78. Բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր մեկական բառով:

 Օրինակ՝

բարձր հասակ ունեցող — բարձրահասակ:

Բարի սիրտ ունեցող, խիղճ չունեցող, բարձր ձայնով, միշտ ժպտուն, գանձը պահելու տեղ, կապույտ աչքերով, արքայի որդի, հույների երկիր, փոքր էշ, ծաղիկներով զարդարված, քաղաքում ապրող, հայերի երկիր:

79. Բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր մեկական բառով:

Ավետիս (բարի լուր) բերող, արագ ընթացող, բաժակը ձեռքին արտասանվող ճառ, վեպ գրող, բառարան գրող, արտասահմանում ապրող մարդ, բույսերի մասին գիտություն:

80.Եթե հնարավոր է՝ ցո՛ւյց տուր բառը կազմող մասերը:

Օրինակ՝

գրասեղան — գր (գիր) + ա + սեղան:

Պահարան — պահ + արան:

Դուռ — չի բաժանվում:

Հականիշ, բանջարանոց, աշակերտ, աշակերտական, տարրական, զլխավոր, կարմիր, դաշտամուկ, հյուր, հարստություն, կերառատ, վտանգ:

81. Ուշադրություն դարձրո՛ւ Ա ե Բ խմբերի բառերի կազմությանը. փորձի´ր բացատել տարբերությունը:

Ա. Մարդ, տեր, սիրտ, կապույտ, արքա, ծաղիկ, կատու, բարի:

 Բ. Մարդասեր, Տիրամայր, սրտատրոփ, կապտավուն, արքայական, ծաղկել, կատվազգի, բարերար:

Բառի կազմությունը

77. Բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր մեկական  բառով:

Օրինակ՝

սրտի ձև ունեցող — սրտաձև:

Մոր քույրը, դարպասը պահող, ժամանակը ցույց տվող, ջրի աման, գաղտնիք պահող, նավ վարող, ծաղկի թերթիկ, արագ վազող, ամենից մեծ, պոչ չունեցող, անուշ համ ունեցող, քարով շինված, կին բժիշկ, բալի ծառ:

78. Բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր մեկական բառով:

 Օրինակ՝

բարձր հասակ ունեցող — բարձրահասակ:

Բարի սիրտ ունեցող, խիղճ չունեցող, բարձր ձայնով, միշտ ժպտուն, գանձը պահելու տեղ, կապույտ աչքերով, արքայի որդի, հույների երկիր, փոքր էշ, ծաղիկներով զարդարված, քաղաքում ապրող, հայերի երկիր:

79. Բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր մեկական բառով:

Ավետիս (բարի լուր) բերող, արագ ընթացող, բաժակը ձեռքին արտասանվող ճառ, վեպ գրող, բառարան գրող, արտասահմանում ապրող մարդ, բույսերի մասին գիտություն:

80.Եթե հնարավոր է՝ ցո՛ւյց տուր բառը կազմող մասերը:

Օրինակ՝

գրասեղան — գր (գիր) + ա + սեղան:

Պահարան — պահ + արան:

Դուռ — չի բաժանվում:

հակ+ա+նիշ, բանջար+անոց, աշակերտ, աշակերտ+ական, տարր+ական, զլխ+ավոր, կարմիր, դաշտա+մուկ, հյուր, հարուստ+ություն, կեր+առատ, վտանգ:

81. Ուշադրություն դարձրո՛ւ Ա ե Բ խմբերի բառերի կազմությանը. փորձի´ր բացատել տարբերությունը:

Ա. Մարդ, տեր, սիրտ, կապույտ, արքա, ծաղիկ, կատու, բարի, -պարզ:

 Բ. Մարդասեր, Տիրամայր, սրտատրոփ, կապտավուն, արքայական, ծաղկել, կատվազգի, բարերար -բարդ:

, աշակերտական, տարրական, զլխավոր, կարմիր, դաշտամուկ, հյուր, հարստություն, կերառատ, վտանգ-խառը:

Posted in մայրենի, Uncategorized

ԱՆՏԱՌՈՒՄ

Անտառում ամպի ծվեններ կային,
Կապույտ մշուշներ կային անտառում,
Օրոր էր ասում աշունն անտառին,
Բայց դեռ անտառի քունը չէր տանում։
Շշուկներ կային անտառում այնքան,
Եվ խոնա՜վ-խոնավ բուրմունքներ կային,
Իրար փաթաթված ստվեր ու կածան
Ու հետքե՜ր, հետքե՜ր, հետքեր մարդկային։
Եղյամն էր սունկի գլուխն արծաթում,
Մրսում էր կարծես վայրի նշենին,
Հանգստանում էր հողմը բացատում՝
Ականջն ամպրոպի ազդանշանին։
Եղնիկի հորթը՝ մամուռը դնչին,
Թռչում էր իր մոր բառաչի վրա,
Եվ որսկանը թաց խոտերի միջին
Կորած հետքերն էր որոնում նրա։
Փայտահատը հին երգն էր կրկնում
Եվ տաք սղոցն իր յուղում էր կրկին,
Թեղին անտարբեր ականջ էր դնում
Տապալված կաղնու խուլ հառաչանքին։
Անտառապահի տնակի առաջ
Խարույկն իր խաղաղ ծուխն էր ծածանում,
Եվ խարույկի մոտ եղևնին կանաչ
Սոճու հետ սիրով զրույց էր անում…
Անտառում խորին խորհուրդներ կային,
Եվ արձագանքնե՜ր կային անտառում,
Օրո՜ր էր ասում աշունն անտառին,
Սակայն անտառի քունը չէր տանում…

Առաջադրանքներ

1. Ուշադիր կարդա՛ բանաստեղծությունը, դուրս գրիր անծանոթ բառերը և բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր :

ծվեններ- Պատառ, կտոր, մաս,

Եղյամն-Ցող, շաղ,

2. Առանձնացրու՛ փոխաբերությունները և վերլուծի՛ր

Իրար փաթաթված ստվեր ու կածան-Նշանակում է, որ կածանի վրա երևում էին ստվերներ:

Օրոր էր ասում աշունն անտառին, բայց դեռ անտառի քունը չէր տանու-քանի որ ձմեռը մոտ էր և անտառը պետք է տերևաթափ լիներ և քներ մինչև գարուն:

Տապալված կաղնու խուլ հառաչանք-Նկատի ունի փայտահատի կողմից կտրված ծառը:

3. Ընդգծի՛ր դարձվածքները և բացատրի՛ր:

Ականջ դնել-ուշադիր լսել

հին երգը կրկնել- հին գործը կրկնել

4.Բանաստեղծությունից առանձնացրո՛ւ նկարագրությունները:

Անտառում ամպի ծվեններ կային,
Կապույտ մշուշներ կային անտառում,

Շշուկներ կային անտառում այնքան,
Եվ խոնա՜վ-խոնավ բուրմունքներ կային,

Եվ խոնա՜վ-խոնավ բուրմունքներ կային,
Իրար փաթաթված ստվեր ու կածան

Եղյամն էր սունկի գլուխն արծաթում,

Եղնիկի հորթը՝ մամուռը դնչին,
Թռչում էր իր մոր բառաչի վրա,

Փայտահատը հին երգն էր կրկնում
Եվ տաք սղոցն իր յուղում էր կրկին,
Թեղին անտարբեր ականջ էր դնում
Տապալված կաղնու խուլ հառաչանքին։

Խարույկն իր խաղաղ ծուխն էր ծածանում,
Եվ խարույկի մոտ եղևնին կանաչ
Սոճու հետ սիրով զրույց էր անում…

5. Նկարագրի՛ր աշնանային անտառը:

Աշնանային անտառը գույնզգույն է, տերևները սկզբում գունավորվում են, այնուհետև չորանում և թափվում: Օդը խոնավ է և ցուրտ: Հաճելի է քայլել խաշամների մեջ:

6. Ինչի՞ մասին էին սիրով զրուցում սոճին ու եղևնին: Երկխոսության տեսքով գրի՛ր նրանց զրույցը:

Եվ խարույկի մոտ եղևնին կանաչ
Սոճու հետ սիրով զրույց էր անում…

— Եղեվնի՛, ի՞նչ օգտակար բան ես անում մարդկանց համար:

-Ես զարդարում եմ նրանց տները և ուրախություն պարգեվում երեխաներին, իսկ դու ինչո՞վ ես օգտակար:

-Իսկ ես բուժում եմ մարդկանց և ուրախություն պարգեվում:

7. Ձայնագրի՛ր բանաստեղծության ընթերցումդ և հրապարակի՛ր բլոգումդ։ Ընթերցմանդ կարող ես կցել քո կողմից արված համապատասխանող աշնանային ֆոտոշար։

Posted in Ռուսերեն, Uncategorized

Урок 11. Тайное становится явным.

2

В ту же минуту дверь открылась, и в комнату вошёл милиционер. Он сказал:
– Здравствуйте! – и подошёл к окну и посмотрел вниз. – А ещё интеллигентный человек.
– Что вам нужно? – строго спросила мама.
– Как вам не стыдно? – сказал милиционер. – У вас квартира со всеми удобствами и, между прочим, с мусоропроводом, а вы выливаете всё за окно!
– Ничего я не выливаю!
– Ах, не выливаете? – рассмеялся милиционер, открыл дверь в коридор и крикнул: – Пострадавший! Пожалуйста, сюда! И к нам вошёл какой-то дяденька. Я как на него взглянул, так сразу понял, что в Кремль я не пойду. На голове у дяденьки была шляпа. А на шляпе наша каша. Она лежала почти в середине шляпы, в ямочке, и немножко по краям, где лента, и немножко за воротником, и на плечах, и на брюках. Он как вошёл, сразу стал заикаться.
– Главное, я иду фотографироваться… И вдруг такая история… Каша… мм… манная… Горячая, между прочим, сквозь шляпу и то жжёт… Как же япошлю своё… ффф… фото, когда я весь в каше? Тут мама посмотрела на меня, и глаза у неё стали зелёные. А уж это
первая примета, что мама ужасно рассердилась.
– Извините, пожалуйста, – сказала она тихо, – разрешите, я вас почищу.
Пройдите сюда!
И они все трое вышли в коридор.
А когда мама вернулась, мне даже страшно было на неё смотреть. Но я себя пересилил, подошёл к ней и сказал:
– Да, мама, ты вчера сказала правильно. Тайное всегда становится явным!
Мама посмотрела мне в глаза. Она смотрела долго-долго и потом сказала:
– Ты запомнил это на всю жизнь?
И я ответил:
– Да.

пострадавший – տուժող        пересилить – հաղթահարել
интеллигентный человек – կիրթ մարդ       заикаться – կակազել

Подберите антонимы к данным словам:
открылась, вошёл, подошёл, спросила, ничего, горячая, первая, тихо, тайное, долго-долго.
Найдите в тексте ответы на вопросы и прочитайте их.
1. Кто вошёл в комнату? 2. Что сказал милиционер? 3. Как выглядел пострадавший? 4. Что он сказал? 5. Что предложила мама? 6. Что произошло, когда мама вернулась в комнату?

Posted in մայրենի, Uncategorized

Ինչպեսես ճանաչեցի Կոմիտասին

Ես Կոմիտասին ճանաչեցի 4 կամ 5 տարեկանում, երբ մայրիկիս հետ գնացինք Դավթաշենի կենտրոնական այգի միջոցառման, որտեղ հնչում էին Կոմիտասի երեգերից: Այդ կատարումները ինձ շատ դուր եկան: Կոմիտասի ստեղծագործություններն ավելի լավ ճանաչեցի այն ժամանակ, երբ սկսեցի այցելել Մխիթար Սեբաստացի կրթահամալիր և ընկեր Սեդան մեզ սովորեցրեց կատարել նրա գործերը: Ինձ շատ է դուր գալիս Կոմիտասի <<Կռունկ>>, <<Հորովել>> երգերը:

Posted in մայրենի, Uncategorized

9.30.2021

55.Սխալ կամ ոչ տեղին գործածված բառերը գտի´ր և ուղղի´ր՝ դրանց հոմանիշները գրելով:

Մի նոր աշակերտ կա մեր դասարանում:

Հիվանդին լավ նայիր, որ շուտ լավանա:

Տարվա վերջին մի անակնկալ էլ կար:

Մատանու ադամանդը գլորվեց մինչև անծանոթի կոշիկն ու հանգստացավ:

56.Բառերը գույգ- զույգ խմբավորի´ր  ըստ օրինակիԵթե մոտնման իմաստ ունեցող բառերը հոմանիշներ ենինչպե՞ս կկոչվեն հակառակ իմաստ ունեցողները:

Օրինակ`

բարձր — ցածր,

 տալ — վերցնել:

Առաջին-վերջին
արթուն-քնած
աշխատել-հանգստանալ
միշտ-երբեք
աջ-ձախ
գտնել-կորցնել
մերժել-ընդունել
ամուր-թույլ
համաձայնել-հրաժարվել
ստեղծել-ոչնչացնել
գաղտնի-բացահայտ
անարատ-արատավոր
հավաքել-վատնել

57.Տրված բառերի հականիշները գրի´ր:

Սիրուն-տգեղ
լավ-վատ
մեծ-փոքր
ներքև-վերև
ուշադիր-անուշադիր
բարեկամ-անծանոթ
աղքատ-հարուստ
կուշտ-քաղցած
դիտավորյալ-պատահական
հիշել-մոռանալ
վառել-մարել
դրական-բացասական
հրաժեշտ-հրաժեշտ
տալ-վերցնել
հյուսել-արձակել
թույլատրել-արգելել
ընկնել-ելնել
գումարել-հանել
թափթփել-հավաքել
պապանձվել-աղմկել
գիշեր-ցերեկ
ելք-մուտք
ավարտել-սկսել
օգնել-խանգարել
արագացնել-դանդաղացնել

58. Կետերը փոխարինի´ր ընդգծված բառերի հականիշներով:

Կենսաբանները պնդում են, որ գազանները միայն շարժվող առարկաներն են տեսնում. անշարժ կենդանին անհետանում է նրանց աչքից:

Մարդիկ դատարկ երկինք են տեսնում, իսկ ծիծեռնակի, ջրածիծառի և մի քանի ուրիշ թռչունների համար երկինքը լի է  միջատներով:

Գիտնականները պարզել են, որ ստորջրյա աշխարհը ոչ թե լռություն է, այլ աղմուկի աշխարհ է:

Posted in մայրենի, Uncategorized

ՃԱՌ ՄԱՐԴԿԱՅԻՆ ՔԹԻ ՄԱՍԻՆ

Գլուխ տասնմեկերորդ.

Միսս Հիքսը սպասեց Հելենի նստելուն, ապա նայեց աշակերտների դեմքերին։

-Դե,-ասաց նա,- մենք ի՞նչ սովորեցինք։

— Որ, աշխարհի բոլոր մարդիկ քիթ ունեն,— ասաց Հոմերը։

Այս պատասխանից միսս Հիքսը անակնկալի չեկավ։

— Ուրիշ ի՞նչ,— հարցրեց նա։

— Այն, որ քթերը ոչ միայն շնչելու և մրսելու համար են, այլ նաև հին պատմության փաստերը ճիշտ հասկանալու համար։

Միսս Հիքսը Հոմերից շրջվեց և ասաց.

— Մի ուրիշը թող ասի։ Ըստ երևույթին քթերը Հոմերին շատ հեռուներն են տարել։

— Գրքում է գրված, այդպես չէ՞,— ասաց Հոմերը,— հապա, ինչո՞ւ են գրել, պետք է որ կարևոր լինի։

— Միստր Մաքոլի, գուցե դուք ուզում եք քթերի մասին հանպատրաստից ճա՞ռ արտասանել,— ասաց միսս Հիքսը։

— Լավ,— ասաց Հոմերը,— գուցե ոչ իսկական ճառ, բայց հին պատմությունը մեզ մի բան սովորեցնում է, — դանդաղ, առանց անհրաժեշտության բառերը շեշտելով, նա շարունակեց,— մարդիկ միշտ քիթ են ունեցել. այդ ապացուցելու համար բավական է, որ դասարանում գտնվող յուրաքանչյուր ոք նայի մյուսներին,— նայեց շուրջը,— ամեն տեղ քիթ։— Նա մի պահ կանգ առավ որոշելու համար, թե այդ թեմայով ուրիշ ի՞նչ կարելի էր ասել, ապա շարունակեց,— քիթը մարդկային դեմքի գուցե ամենածիծաղելի մասն է։ Այն միշտ մի տեսակ շփոթության մեջ է գցել մարդկանց, և հիթիթները, հավանաբար, հաղթում էին բոլորին, որովհետև նրանց քթերը շատ մեծ էին և կեռ։ Կարևոր չէ, թե ո՞վ հնարեց արևի ժամացույցը, որովհետև վաղ թե ուշ որևէ մեկը հնարելու էր։ Կարևորն այն է, թե ո՞վ հնարեց քիթը։

Կակատաբան Ջոն լսում էր մեծ հետաքրքրությամբ, նույնիսկ նախանձով։ Հոմերը շարունակեց.

— Որոշ մարդիկ խոսում են քթի մեջ։ Շատերը խռմփացնում են քթով, իսկ ոմանք էլ սուլում կամ երգում են քթով։ Կան մարդիկ, որոնց առաջնորդում են քթից բռնած, ոմանք էլ իրենց քիթը օգտագործում են ուրիշի գործերն ուսումնասիրելու և անթույլատրելի տեղեր մտցնելու համար։ Կատաղած շներն ու դերասանները քթեր են ջարդել սիրային վեպեր բեմադրելու ժամանակ։ Դռներ են փակվել քթերի վրա. եղել են քթեր, որ բռնվել են ձու խփող մեքենաների և նույնիսկ պատեֆոնների մեջ։ Քիթը անշարժ է ինչպես ծառը, բայց լինելով շարժական առարկայի՝ գլխի վրա, մեծ տանջանքների է ենթարկվում, տարվելով այնպիսի տեղեր, ուր նա միայն խանգարում է։ Քթի խնդիրը հոտոտելն է, բայց որոշ մարդիկ քիթը տնկում են ուրիշ մարդկանց նպատակների, կենցաղի և արարքների վրա։— Նա շրջվեց և նայեց Հյուբերդ Էքլի Երրորդին և ապա Հելեն Էլիոթին, որի քիթը փոխանակ դեպի վեր տնկվելու, չգիտես ինչու փոքր-ինչ ներքև էր թեքվել։— Այդ մարդիկ իրենց քթերը սովորաբար երկինք են տնկում, կարծելով, որ այդպիսով կարող են երկնային արքայություն մտնել։ Բազմաթիվ կենդանիներ ռունգներ ունեն, բայց նրանցից քչերը ունեն քիթ, այդ բառի իսկական իմաստով։ Սակայն կենդանիների հոտառության զգայարանը ավելի զարգացած է, քան այն մարդկանց, որոնք քիթ ունեն, բայց խելք՝ ոչ։— Հոմեր Մաքոլին խոր շունչ քաշեց և որոշեց եզրափակել ճառը։— Քթի մասին ամենակարևորն այն է, որ վեճեր է առաջացնում, պատերազմների պատճառ դառնամ, հին ընկերություններ քանդում, խորտակում է բազմաթիվ երջանիկ ընտանիքներ։ Այժմ, միսս Հիքս, ես կարո՞ղ եմ մրցության գնալ։

Հին պատմության ուսուցչուհին թեև գոհ էր այս աննշան թեմայի շուրջ արտասանված երևակայությամբ հարուստ ճառից, բայց չէր կարող թույլ տալ, որ հռետորական արվեստը խանգարեր դասարանի կարգ ու կանոնը։

— Միստր Մաքոլի, դասերից հետո կմնաք դասարանում,— ասաց նա,— ինչպես նաև դուք, միստր Էքլի։ Քանի որ մենք, վճռեցինք քթերի հարցը, այժմ մեկ ուրիշը թող արտահայտվի մեր կարդացածի մասին։

Ոչ ոք չխոսեց։

— Դե՛, դե՛,— ասաց միսս Հիքսը,— մի ուրիշը թող արտահայտվի, որևէ մեկը։

Կատակաբան Ջոն ընդունեց հրավերը։

— Քթերը կարմիր են, մանուշակները՝ կապույտ։ Այս դասարանը մեռած է, և շատ հավանաբար՝ նաև դուք։

— Ուրիշ խոսող չկա՞,— հարցրեց միսս Հիքսը։

— Մեծ քթեր են ունենում սովորաբար նավաստիներն ու ճանապարհորդները,— ասաց մի աղջիկ։

— Բոլոր երկգլխանի տղաները ունենում են երկու քիթ,— ասաց Ջոն։

— Քիթը երբեք գլխի ետևի մասում չի լինում,– ասաց Ջոյի երկրպագուներից մեկը։

— Ուրի՞շը,— ասաց միսս Հիքսը և դառնալով մի տղայի, տվեց անունը,— Հենրի, դու ի՞նչ կասես։

— Քթի մասին ես ոչինչ չգիտեմ,— ասաց Հենրին։

Ջոն դարձավ Հենրիին։

— Ինչպե՞ս թե,— զարմացավ նա,— իսկ ո՞վ էր Մովսեսը։

— Մովսեսը Աստվածաշնչում էր,— ասաց Հենրին։

— Նա քիթ ունե՞ր,— հարցրեց Ջոն։

— Իհարկե, ուներ,— պատասխանեց Հենրին։

— Շատ լավ, ուրեմն ինչո՞ւ չես ասում. «Մովսեսը մի քիթ ուներ, այ, այսպիսի մի ահագին քիթ»,— ասաց Ջոն,— սա հին պատմության դաս է. ինչո՞ւ չես փորձում մի որևէ բան սովորել։ Մովսես— քթի դեզ, հնություն— պատմություն։ Հասկացա՞ր։

Հենրին փորձեց հասկանալ։

— Մովսես, քթի դեզ,— ասաց նա,— ոչ, սպասիր, Մովսեսի քիթը մեծ քիթ էր։

— Է՜,— ասաց Ջոն,— դու երբեք ոչինչ չես սովորի։ Դու պիտի մեռնես անկելանոցում։ Մովսեսը մի մեծ քիթ ուներ, մի ահագին քիթ, շատ քթերի պես։ Հենրի, այդ շատ պարզ բանը պետք է հասկանաս։ Այժմ մտածիր այդ մասին։

— Բավական է, թողեք այդ,— ասաց միսս Հիքսը,— ուրի՞շ։

 Ձեռքը ավելի արագաշարժ է, քան աչքը,— ասաց Ջոն,— բայց միայն քիթն է վազում։

— Միսս Հիքս,— ասաց Հոմերը,— դուք պետք է թույլ տաք ինձ մասնակցել երկու հարյուր քսան յարդ արգելավազքին։

— Ինձ որևէ վազքի մրցում չի հետաքրքրում,— ասաց միսս Հիքսը,— ուրիշ խոսող չկա՞։

— Բայց, միսս Հիքս,— ասաց Հոմերը,— մի՞թե ես այս քնած դասարանին ձեր փոխարեն կյանք չներշնչեցի։ Մի՞թե ես նրանց չստիպեցի, որ խոսեն քթի մասին։

— Դա նյութից դուրս է,— ասաց հին պատմության դասատուն։— Ուրի՞շ։

Բայց արդեն ուշ էր։ Զանգը հնչեց։ Բոլորը վեր կացան և ուղղվեցին դեպի մարզադաշտ, բացի Հոմեր Մաքոլիից և Հյուբերդ Էքլի Երրորդից։

Հատվածը  Վ․ Սարոյանի <<Մարդկային կատակերգություն>> վեպից է։

Առաջադրանքներ

1․ Փորձիր բացատրել ընդգծված մտքերը։ Սակայն կենդանիների հոտառության զգայարանը ավելի զարգացած է, քան այն մարդկանց, որոնք քիթ ունեն, բայց խելք՝ ոչ: Այսինքն կենդանու հոտառությունը ավելի ուժեղ է քան մարդու:

 Ձեռքը ավելի արագաշարժ է, քան աչքը,— ասաց Ջոն,— բայց միայն քիթն է վազում-Քանի որ երբ քիթը հոսում է, ասում են քիթը վազում է:

2. Տեքստից առանձնացրո՛ւ ամենազվարճալի մտքերը։

— Այն, որ քթերը ոչ միայն շնչելու և մրսելու համար են, այլ նաև հին պատմության փաստերը ճիշտ հասկանալու համար։

3. Դուրս գրի՛ր քեզ ամենից դուր եկած հատվածը։ Հիմնավորի՛ր ընտրությունդ։

Քթի խնդիրը հոտոտելն է, բայց որոշ մարդիկ քիթը տնկում են ուրիշ մարդկանց նպատակների, կենցաղի և արարքների վրա։— Նա շրջվեց և նայեց Հյուբերդ Էքլի Երրորդին և ապա Հելեն Էլիոթին, որի քիթը փոխանակ դեպի վեր տնկվելու, չգիտես ինչու փոքր-ինչ ներքև էր թեքվել։— Այդ մարդիկ իրենց քթերը սովորաբար երկինք են տնկում, կարծելով, որ այդպիսով կարող են երկնային արքայություն մտնել։

Այս հատվածը ինձ դուր եկավ, որովհետև շրջապատում շատ կան այդպիսի մարդիկ, որոնք քիթը բարձր ման են գալիս, քիթը մտցնում են ուրիշի գործերի մեջ և այս հատվածը նկարագրում է այդ տեսակին:

4. Ինչի՞ համար է քիթը։ Մի բան էլ դու ավելացրու կամ էլ նմանատիպ մի ճառ հորինի՛ր։

Քիթը զվարճացնելու համար է կամ ինքդ քո հետ խոսելու համար: Կարող ես քթիդ տակ խոսել և միայն քիթը կլսի քեզ:

5. Ո՞րն է մարդկային դեմքի ամենածիծաղելի մասը։ Ինչո՞ւ։

Կարծում եմ մարդկային դեմքի ամենազվարճալի հատվածը ականջն է,որովհետև երբ դու տեսնում ես մի մարդու, իսկ նրա ականչը մեծ է կամ փոքր է:

6. Մի քանի նախադասությամբ բնութագրի՛ր միսս Հիքսին։

Միսս Հիքսին շատ կենտրոնացած մարդ էր: Նա իր դասի հետ կապված ամեն ինչ գիտեր: Նա ուշադիր ուսուցչուհի էր և ուզում էր, որ բոլոր աշակերտները մասնակցեն դասին և պատասխանեն:

7. Դարձվածքների բառարանից քթի մասին դարձվածքներ դուրս գրիր։

քիթը բարձր-գոռոզ

քիթը գետնին կպչել-կռանալ

քիթը դուրս հանել-հայտնվել

Posted in մայրենի, Uncategorized

ինչի համար են արձակուրդները

Արձակուրդները երեխաների ամենանասիրած պահերից մեկն է: Իմ կարծիքով արձակուրդները նրա համար են, որպեսզի երեխաները հանգստանան, ճամփորդեն տեսարժան վայրեր, իմանան ավելի շատ բաներ, աշխատեն իրենց վրա, որ հաջորդ դասարանում ավելի լավ սովորեն:

Posted in Հայրենագիտություն, մայրենի, Uncategorized

Ինչպես եմ անցկացրել իմ ամառային արձակուրդը

Այս տարի ամռանը եղել եմ Արատեում, արդեն երկրորդ անգամ, շատ ուրախ և հետաքրքիր ժամանակ եմ անցկացրել ընկերներիս հետ: Ընկեր Արմինեն մեզ ծանոթացրեց մեղվաաշխատանքի հետ: Եղել եմ նաև Սևանում, Տավուշի մարզի գյուղերում՝ Նավուր, Չինչին, Վարագավան: Այցելել եմ տեղի տեսարժան վայրերը: Շատ գեղեցիկ է այնտեղի բնությունը:

Վարագավանք — Վանքը հիմնել է 1193-1198 թթ. Դավիթ Կյուրիկյան թագավորը, իսկ հետո նրա թոռը՝ Վասակ Բ 1234-1237 թթ. այն ընդարձակել է: Այժմ այնտեղ վերականգնման աշխատանքներ են իրակացվում: Վանքից բացվում էր մի գեղեցիկ տեսաարան դեպի անտառներ: Եկեղեցում պահպանել էին խաչքարեր, պատերին՝ զարդաքանդակներ և գրություններ: Ես մնացի զարմացացած այն բանից, որ այդ ամենը պահպանվել է այսքան դար:

Ղուզանա քար — Այն մի ժայռ է, որի բարձրությունը մոտ 200 մետր է: Այնտեղ շատ վախենալու է, ինչը նկարներով պատկերացնել չի լինում: ժայռը Ղուզանի քար անվանումն է ստացել Ռուզան անունով մի աղջկա ինքնասպանությունից հետո: Աղջիկն իրեն քարից ցած է նետել՝ պարսկական արշավանքների ժամանակ թշնամու ձեռքը չընկնելու համար: Ըստ մյուս վարկածի Ղուզան նշանակում է հով, ստվերոտ տեղ, որտեղ հովիվները կեսօրվա տապից պաշտպանվելով արածեցրել են ոչխարներին և կովերին: Ես հայրիկիս հետ մոտեցա այդ ժայռին, որտեղից բացվում էր գեղեցիկ և վախենալու տեսարան, այնտեղ կարծես սարը կիսած լինեին: Հետո իմ հարազատների հետ բնության գրկում վայլեցինք մեր հանգիստը: Այս տարվա իմ ամենահավանած վայրն է և խորհուրդ կտամ բոլորին գոնե մեկ անգամ այցելել:

Վարագաջուր, Հախում գետ, որը սկիզբ է առնում Միափոր լեռան լանջերից և Ադրբեջանի տարածքից խառնվում Կուր գետին: Այնտեղ տեսա մի կամուրջ, որը մեծերի պատմելով կառուցել էին գերմանացի գերիները: Գետի ջորը շատ սառն էր, բայց ես լողացա:

Սևանավանք, հայկական վանական համալիր, որը հիմնադրվել է 305 թվականին, երկու եկեղեցիները՝ 874 թվականին։ Սևանի վանքը գտնվում է Սևանի թերակղզում (նախկինում՝ կղզի), հիմնադրել է Գրիգոր Ա Լուսավորիչը 305 թվականին։ Այստեղ հանդիպեցինք տարբեր երկրներից ժամանած տուրիստների, որոնց գիդերը ներկայաննում էին եկեղեցու պատմությունը:

Սևանա լիճ — բարձրլեռնային քաղցրահամ խոշոր լիճ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում՝ ծովի մակարդակից մոտ 1900 մետր բարձրության վրա։ Այն երկրագնդի քաղցրահամ ջուր ունեցող 2-րդ բարձրադիր լիճն է Հարավային Ամերիկայի Տիտիկակա լճից հետո։ Լճի երկարությունը 70 կմ է, առավելագույն լայնությունը՝ 55 կմ։ Հայելու մակերեսը կազմում է 1260 կմ2: Այստեց եղել եմ բազմաթիվ անգամ և միշտ հիանում եմ մեր կապուտակ Սևանով:

Posted in Ճամբար, Uncategorized

Այց Գիտության և տեխնիկայի թանգարան /Ճամբարային 5-րդ օր/

Այսօր իմ ճամբարային հինգերորդ օրն է և մեր դասարանի Ալենի ծննդյան օրն: Մենք գնացինք խոհանոց և նշեցինք Ալենի ծննդյատ օրը:

Այնուհետև մենք այցելեցինք Գիտության և տեխնիկայի թանգարան, որտեղ ներկայացված էր Հայաստանի և օտարերկրյա հայազգի գիտնականների ու գյուտարարների հայտնագործությունները, գյուտերը, նորարարությունները և գիտատեխնիկական նվաճումները:

Տեխնիկայի բաժնի առաջին մասում ներկայացված են Հայաստանում մշակված և արտադրված ստուգող-չափիչ սարքերի ու սարքավորումների նմուշներ: Երկրորդ մասում ներկայացված են ավտոմատ կառավարման սարքերն ու սարքավորումները: Երրորդ մասում հավաքված են տեխնիկական սարքեր Չորրորդ մասը նվիրված է՝ էլեկտրական մեքենաշինությանը և ավտոմեքենաշինությանը: Հինգերորդ մասում կարելի է ծանոթանալ Հայաստանում միկրոէլեկտրոնիկայի զարգացման ընթացքին:

Թանգարանի երկրորդ բաժնում ներկայացված է Հայաստանի գիտական և կրթական համակարգը: Ներկայացված են Հայաստանի, ինչպես նաև ողջ աշխարհով սփռված հայազգի անվանի գիտնականները գիտական նվաճումները:

Թանգարանից հետո քայլելով հասանք Բաղրամյան պողոտա, տեսանք Մարշալ Բաղրամյանի արձանը:

Posted in Մաթեմատիկա, Uncategorized

Մաթեմ

  • 4  միանման մետաղադրամներից մեկը կեղծ է։ Ինչպե՞ս կարող ենք լծակավոր  կշեռքի 2 կշռումով  գտնել կեղծ մետաղադրամը։ Հայտնի է, որ կեղծ մետաղադրամը թեթև է  մնացածներից։
    4:2=2
    2:2=1
  • 8  միանման մետաղադրամներից մեկը կեղծ է։ Ինչպե՞ս կարող ենք լծակավոր  կշեռքի 3 կշռումով  գտնել կեղծ մետաղադրամը։ Հայտնի է, որ կեղծ մետաղադրամը թեթև է  մնացածներից։
    8:2=4
    4:2=2
    2:2=1
  • 5 միանման մետաղադրամներից մեկը կեղծ է։ Ինչպե՞ս կարող ենք լծակավոր  կշեռքի ամենաշատը 2 կշռումով  գտնել կեղծ մետաղադրամը։ Հայտնի է, որ կեղծ մետաղադրամը թեթև է  մնացածներից։
    5-1=4
    4:2=2
    2:2=1
  • 10 միանման մետաղադրամներից մեկը կեղծ է։ Ինչպե՞ս կարող ենք լծակավոր  կշեռքի ամենաշատը 3 կշռումով  գտնել կեղծ մետաղադրամը։ Հայտնի է, որ կեղծ մետաղադրամը թեթև է  մնացածներից։
    10:2=5
    5-1=4
    4:2=2
  • 6  միանման մետաղադրամներից մեկը կեղծ է։ Ինչպե՞ս կարող ենք լծակավոր  կշեռքի 2 կշռումով  գտնել կեղծ մետաղադրամը։ Հայտնի է, որ կեղծ մետաղադրամը թեթև է  մնացածներից։
    6:2=3
    3-1=2
    2:2=1
  • 7  միանման մետաղադրամներից մեկը կեղծ է։Ինչպե՞ս կարող ենք լծակավոր  կշեռքի ամենաշատը 2 կշռումով  գտնել կեղծ մետաղադրամը։ Հայտնի է, որ կեղծ մետաղադրամը թեթև է  մնացածներից։
    7-1=6
    6:2=3
    3-1=2
    2:2=1
  • 9  միանման մետաղադրամներից մեկը կեղծ է։ Ինչպե՞ս կարող ենք լծակավոր  կշեռքի 2 կշռումով  գտնել կեղծ մետաղադրամը։ Հայտնի է, որ կեղծ մետաղադրամը թեթև է  մնացածներից։
    9-3=6
    6:2=3
    3-1=2
    2:2=1
  • 12  միանման մետաղադրամներից մեկը կեղծ է։ Ինչպե՞ս կարող ենք լծակավոր  կշեռքի 3 կշռումով  գտնել կեղծ մետաղադրամը։ Հայտնի է, որ կեղծ մետաղադրամը թեթև է  մնացածներից։
    12:2=6
    6:2=3
    3-1=2
    2:2=1
  • 27 միանման մետաղադրամներից մեկը կեղծ է։ Ինչպե՞ս   կարելի է   լծակավոր   կշեռքի  3 կշռումով    գտնել կեղծ մետաղադրամը։ Հայտնի է, որ կեղծ մետաղադրամը թեթև է մնացածներից։
    27:3=9
    9-3=6
    6:2=3
    3-1=2
    2:2=1
  • 81  միանման մետաղադրամներից մեկը կեղծ է։ Ինչպե՞ս կարելի է  լծակավոր   կշեռքի  4 կշռումներից   հետո    գտնել  կեղծ մետաղադրամը։ Հայտնի է, որ կեղծ մետաղադրամը թեթև է մնացածներից։
    81:3=27
    27:3=9
    9-3=6
    6:2=3
    3-1=2
    2:2=1